तत्त्व शास्त्र

(प्रहर्षणीवृत्तम् -)तज्ज्ञानं प्रशमकरं यदिंद्रियाणांतज्ज्ञेयं यदुपनिषत्सु निश्चितार्थम् ।ते धन्या भुवि परमार्थनिश्चितेहाःशेषास्तु भ्रमनिलये परिभ्रमंतः ॥ 1॥ (वसंततिलकावृत्तम् -)आदौ विजित्य विषयान्मदमोहराग-द्वेषादिशत्रुगणमाहृतयोगराज्याः ।ज्ञात्वा मतं समनुभूयपरात्मविद्या-कांतासुखं वनगृहे विचरंति धन्याः ॥...

वेदांतडिंडिमास्तत्वमेकमुद्धोषयंति यत् ।आस्तां पुरस्तांतत्तेजो दक्षिणामूर्तिसंज्ञितम् ॥ 1 आत्माऽनात्मा पदार्थौ द्वौ भोक्तृभोग्यत्वलक्षणौ ।ब्रह्मेवाऽऽत्मान देहादिरिति वेदांतडिंडिमः ॥ 2 ज्ञानाऽज्ञाने पदार्थों द्वावात्मनो बंधमुक्तिदौ ।ज्ञानान्मुक्ति निर्बंधोऽन्यदिति वेदांतडिंडिमः ॥ 3...

सत्याचार्यस्य गमने कदाचिन्मुक्ति दायकम् ।काशीक्शेत्रं प्रति सह गौर्या मार्गे तु शंकरम् ॥ (अनुष्टुप्) अंत्यवेषधरं दृष्ट्वा गच्छ गच्छेति चाब्रवीत् ।शंकरःसोऽपि चांडलस्तं पुनः प्राह शंकरम् ॥ (अनुष्टुप्)...

व्यास उवाच प्रजा पतीनां प्रथमं तेजसां पुरुषं प्रभुम् ।भुवनं भूर्भुवं देवं सर्वलोकेश्वरं प्रभुम्॥ 1 ईशानां वरदं पार्थ दृष्णवानसि शंकरम् ।तं गच्च शरणं देवं वरदं भवनेश्वरम्...

सकृच्छ्रवणमात्रेण ब्रह्मज्ञानं यतो भवेत् ।ब्रह्मज्ञानावलीमाला सर्वेषां मोक्षसिद्धये ॥ 1॥ असंगोऽहमसंगोऽहमसंगोऽहं पुनः पुनः ।सच्चिदानंदरूपोऽहमहमेवाहमव्ययः ॥ 2॥ नित्यशुद्धविमुक्तोऽहं निराकारोऽहमव्ययः ।भूमानंदस्वरूपोऽहमहमेवाहमव्ययः ॥ 3॥ नित्योऽहं निरवद्योऽहं निराकारोऽहमुच्यते ।परमानंदरूपोऽहमहमेवाहमव्ययः ॥...

सर्ववेदांतसिद्धांतगोचरं तमगोचरम् ।गोविंदं परमानंदं सद्गुरुं प्रणतोऽस्म्यहम् ॥ 1॥ जंतूनां नरजन्म दुर्लभमतः पुंस्त्वं ततो विप्रतातस्माद्वैदिकधर्ममार्गपरता विद्वत्त्वमस्मात्परम् ।आत्मानात्मविवेचनं स्वनुभवो ब्रह्मात्मना संस्थितिःमुक्तिर्नो शतजन्मकोटिसुकृतैः पुण्यैर्विना लभ्यते ॥ 2॥ (पाठभेदः...

जनक उवाच ॥ क्व भूतानि क्व देहो वा क्वेंद्रियाणि क्व वा मनः ।क्व शून्यं क्व च नैराश्यं मत्स्वरूपे निरंजने ॥ 20-1॥ क्व शास्त्रं क्वात्मविज्ञानं क्व...

जनक उवाच ॥ तत्त्वविज्ञानसंदंशमादाय हृदयोदरात् ।नानाविधपरामर्शशल्योद्धारः कृतो मया ॥ 19-1॥ क्व धर्मः क्व च वा कामः क्व चार्थः क्व विवेकिता ।क्व द्वैतं क्व च वाऽद्वैतं...

ष्टावक्र उवाच ॥ यस्य बोधोदये तावत्स्वप्नवद् भवति भ्रमः ।तस्मै सुखैकरूपाय नमः शांताय तेजसे ॥ 18-1॥ अर्जयित्वाखिलान् अर्थान् भोगानाप्नोति पुष्कलान् ।न हि सर्वपरित्यागमंतरेण सुखी भवेत् ॥...

अष्टावक्र उवाच ॥ तेन ज्ञानफलं प्राप्तं योगाभ्यासफलं तथा ।तृप्तः स्वच्छेंद्रियो नित्यमेकाकी रमते तु यः ॥ 17-1॥ न कदाचिज्जगत्यस्मिन् तत्त्वज्ञो हंत खिद्यति ।यत एकेन तेनेदं पूर्णं...