ତତ୍ତ୍ଵ ଶାସ୍ତ୍ର

(ପ୍ରହର୍ଷଣୀଵୃତ୍ତମ୍ -)ତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରଶମକରଂ ୟଦିଂଦ୍ରିୟାଣାଂତଜ୍ଜ୍ଞେୟଂ ୟଦୁପନିଷତ୍ସୁ ନିଶ୍ଚିତାର୍ଥମ୍ ।ତେ ଧନ୍ୟା ଭୁଵି ପରମାର୍ଥନିଶ୍ଚିତେହାଃଶେଷାସ୍ତୁ ଭ୍ରମନିଲୟେ ପରିଭ୍ରମଂତଃ ॥ 1॥ (ଵସଂତତିଲକାଵୃତ୍ତମ୍ -)ଆଦୌ ଵିଜିତ୍ୟ ଵିଷୟାନ୍ମଦମୋହରାଗ-ଦ୍ଵେଷାଦିଶତ୍ରୁଗଣମାହୃତୟୋଗରାଜ୍ୟାଃ ।ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମତଂ ସମନୁଭୂୟପରାତ୍ମଵିଦ୍ୟା-କାଂତାସୁଖଂ ଵନଗୃହେ ଵିଚରଂତି ଧନ୍ୟାଃ ॥...

ଵେଦାଂତଡିଂଡିମାସ୍ତତ୍ଵମେକମୁଦ୍ଧୋଷୟଂତି ୟତ୍ ।ଆସ୍ତାଂ ପୁରସ୍ତାଂତତ୍ତେଜୋ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିସଂଜ୍ଞିତମ୍ ॥ 1 ଆତ୍ମାଽନାତ୍ମା ପଦାର୍ଥୌ ଦ୍ଵୌ ଭୋକ୍ତୃଭୋଗ୍ୟତ୍ଵଲକ୍ଷଣୌ ।ବ୍ରହ୍ମେଵାଽଽତ୍ମାନ ଦେହାଦିରିତି ଵେଦାଂତଡିଂଡିମଃ ॥ 2 ଜ୍ଞାନାଽଜ୍ଞାନେ ପଦାର୍ଥୋଂ ଦ୍ଵାଵାତ୍ମନୋ ବଂଧମୁକ୍ତିଦୌ ।ଜ୍ଞାନାନ୍ମୁକ୍ତି ନିର୍ବଂଧୋଽନ୍ୟଦିତି ଵେଦାଂତଡିଂଡିମଃ ॥ 3...

ସତ୍ୟାଚାର୍ୟସ୍ୟ ଗମନେ କଦାଚିନ୍ମୁକ୍ତି ଦାୟକମ୍ ।କାଶୀକ୍ଶେତ୍ରଂ ପ୍ରତି ସହ ଗୌର୍ୟା ମାର୍ଗେ ତୁ ଶଂକରମ୍ ॥ (ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଅଂତ୍ୟଵେଷଧରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ।ଶଂକରଃସୋଽପି ଚାଂଡଲସ୍ତଂ ପୁନଃ ପ୍ରାହ ଶଂକରମ୍ ॥ (ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍)...

ଵ୍ୟାସ ଉଵାଚ ପ୍ରଜା ପତୀନାଂ ପ୍ରଥମଂ ତେଜସାଂ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ।ଭୁଵନଂ ଭୂର୍ଭୁଵଂ ଦେଵଂ ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରଂ ପ୍ରଭୁମ୍॥ 1 ଈଶାନାଂ ଵରଦଂ ପାର୍ଥ ଦୃଷ୍ଣଵାନସି ଶଂକରମ୍ ।ତଂ ଗଚ୍ଚ ଶରଣଂ ଦେଵଂ ଵରଦଂ ଭଵନେଶ୍ଵରମ୍...

ସକୃଚ୍ଛ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନଂ ୟତୋ ଭଵେତ୍ ।ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନାଵଲୀମାଲା ସର୍ଵେଷାଂ ମୋକ୍ଷସିଦ୍ଧୟେ ॥ 1॥ ଅସଂଗୋଽହମସଂଗୋଽହମସଂଗୋଽହଂ ପୁନଃ ପୁନଃ ।ସଚ୍ଚିଦାନଂଦରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ୟୟଃ ॥ 2॥ ନିତ୍ୟଶୁଦ୍ଧଵିମୁକ୍ତୋଽହଂ ନିରାକାରୋଽହମଵ୍ୟୟଃ ।ଭୂମାନଂଦସ୍ଵରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ୟୟଃ ॥ 3॥ ନିତ୍ୟୋଽହଂ ନିରଵଦ୍ୟୋଽହଂ ନିରାକାରୋଽହମୁଚ୍ୟତେ ।ପରମାନଂଦରୂପୋଽହମହମେଵାହମଵ୍ୟୟଃ ॥...

ସର୍ଵଵେଦାଂତସିଦ୍ଧାଂତଗୋଚରଂ ତମଗୋଚରମ୍ ।ଗୋଵିଂଦଂ ପରମାନଂଦଂ ସଦ୍ଗୁରୁଂ ପ୍ରଣତୋଽସ୍ମ୍ୟହମ୍ ॥ 1॥ ଜଂତୂନାଂ ନରଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭମତଃ ପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ ତତୋ ଵିପ୍ରତାତସ୍ମାଦ୍ଵୈଦିକଧର୍ମମାର୍ଗପରତା ଵିଦ୍ଵତ୍ତ୍ଵମସ୍ମାତ୍ପରମ୍ ।ଆତ୍ମାନାତ୍ମଵିଵେଚନଂ ସ୍ଵନୁଭଵୋ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମନା ସଂସ୍ଥିତିଃମୁକ୍ତିର୍ନୋ ଶତଜନ୍ମକୋଟିସୁକୃତୈଃ ପୁଣ୍ୟୈର୍ଵିନା ଲଭ୍ୟତେ ॥ 2॥ (ପାଠଭେଦଃ...

ଜନକ ଉଵାଚ ॥ କ୍ଵ ଭୂତାନି କ୍ଵ ଦେହୋ ଵା କ୍ଵେଂଦ୍ରିୟାଣି କ୍ଵ ଵା ମନଃ ।କ୍ଵ ଶୂନ୍ୟଂ କ୍ଵ ଚ ନୈରାଶ୍ୟଂ ମତ୍ସ୍ଵରୂପେ ନିରଂଜନେ ॥ 20-1॥ କ୍ଵ ଶାସ୍ତ୍ରଂ କ୍ଵାତ୍ମଵିଜ୍ଞାନଂ କ୍ଵ...

ଜନକ ଉଵାଚ ॥ ତତ୍ତ୍ଵଵିଜ୍ଞାନସଂଦଂଶମାଦାୟ ହୃଦୟୋଦରାତ୍ ।ନାନାଵିଧପରାମର୍ଶଶଲ୍ୟୋଦ୍ଧାରଃ କୃତୋ ମୟା ॥ 19-1॥ କ୍ଵ ଧର୍ମଃ କ୍ଵ ଚ ଵା କାମଃ କ୍ଵ ଚାର୍ଥଃ କ୍ଵ ଵିଵେକିତା ।କ୍ଵ ଦ୍ଵୈତଂ କ୍ଵ ଚ ଵାଽଦ୍ଵୈତଂ...

ଅଷ୍ଟାଵକ୍ର ଉଵାଚ ॥ ୟସ୍ୟ ବୋଧୋଦୟେ ତାଵତ୍ସ୍ଵପ୍ନଵଦ୍ ଭଵତି ଭ୍ରମଃ ।ତସ୍ମୈ ସୁଖୈକରୂପାୟ ନମଃ ଶାଂତାୟ ତେଜସେ ॥ 18-1॥ ଅର୍ଜୟିତ୍ଵାଖିଲାନ୍ ଅର୍ଥାନ୍ ଭୋଗାନାପ୍ନୋତି ପୁଷ୍କଲାନ୍ ।ନ ହି ସର୍ଵପରିତ୍ୟାଗମଂତରେଣ ସୁଖୀ ଭଵେତ୍ ॥...

ଅଷ୍ଟାଵକ୍ର ଉଵାଚ ॥ ତେନ ଜ୍ଞାନଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ୟୋଗାଭ୍ୟାସଫଲଂ ତଥା ।ତୃପ୍ତଃ ସ୍ଵଚ୍ଛେଂଦ୍ରିୟୋ ନିତ୍ୟମେକାକୀ ରମତେ ତୁ ୟଃ ॥ 17-1॥ ନ କଦାଚିଜ୍ଜଗତ୍ୟସ୍ମିନ୍ ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ହଂତ ଖିଦ୍ୟତି ।ୟତ ଏକେନ ତେନେଦଂ ପୂର୍ଣଂ...