PHILOSOPHY/TATTVA

॥ iti śrīmahābhāratē udyōgaparvaṇi prajāgaraparvaṇividurahitavākyē ṣaṭtriṃśō’dhyāyaḥ ॥ vidura uvācha । atraivōdāharantīmamitihāsaṃ purātanam ।ātrēyasya cha saṃvādaṃ sādhyānāṃ chēti naḥ śrutam ॥ 1॥ charantaṃ haṃsarūpēṇa maharṣiṃ saṃśitavratam...

॥ iti śrīmahābhāratē udyōgaparvaṇi prajāgaraparvaṇividurahitavākyē pañchatriṃśō’dhyāyaḥ ॥ dhṛtarāṣṭra uvācha । brūhi bhūyō mahābuddhē dharmārthasahitaṃ vachaḥ ।śa‍ṛṇvatō nāsti mē tṛptirvichitrāṇīha bhāṣasē ॥ 1॥ vidura uvācha ।...

॥ iti śrīmahābhāratē udyōgaparvaṇi prajāgaraparvaṇividuranītivākyē chatustriṃśō’dhyāyaḥ ॥ dhṛtarāṣṭra uvācha । jāgratō dahyamānasya yatkāryamanupaśyasi ।tadbrūhi tvaṃ hi nastāta dharmārthakuśalaḥ śuchiḥ ॥ 1॥ tvaṃ māṃ yathāvadvidura praśādhiprajñā...

॥ atha śrīmahābhāratē udyōgaparvaṇi prajāgaraparvaṇi viduranītivākyē trayastriṃśō’dhyāyaḥ ॥ vaiśampāyana uvācha । dvāḥsthaṃ prāha mahāprājñō dhṛtarāṣṭrō mahīpatiḥ ।viduraṃ draṣṭumichChāmi tamihānaya māchiram ॥ 1॥ prahitō dhṛtarāṣṭrēṇa dūtaḥ...

pustakapratyayādhītaṃ nādhītaṃ gurusannidhau ।sabhāmadhyē na śōbhantē jāragarbhā iva striyaḥ ॥ 01 ॥ kṛtē pratikṛtiṃ kuryāddhiṃsanē pratihiṃsanam ।tatra dōṣō na patati duṣṭē duṣṭaṃ samācharēt ॥ 02...

na dhyātaṃ padamīśvarasya vidhivatsaṃsāravichChittayēsvargadvārakapāṭapāṭanapaṭurdharmō’pi nōpārjitaḥ ।nārīpīnapayōdharōruyugalā svapnē’pi nāliṅgitaṃmātuḥ kēvalamēva yauvanavanachChēdē kuṭhārā vayam ॥ 01 ॥ jalpanti sārdhamanyēna paśyantyanyaṃ savibhramāḥ ।hṛdayē chintayantyanyaṃ na strīṇāmēkatō ratiḥ ॥...

yasya chittaṃ dravībhūtaṃ kṛpayā sarvajantuṣu ।tasya jñānēna mōkṣēṇa kiṃ jaṭābhasmalēpanaiḥ ॥ 01 ॥ ēkamapyakṣaraṃ yastu guruḥ śiṣyaṃ prabōdhayēt ।pṛthivyāṃ nāsti taddravyaṃ yaddattvā sō’nṛṇī bhavēt ॥...

ātmāparādhavṛkṣasya phalānyētāni dēhinām ।dāridryaduḥkharōgāṇi bandhanavyasanāni cha ॥ 01 ॥ punarvittaṃ punarmitraṃ punarbhāryā punarmahī ।ētatsarvaṃ punarlabhyaṃ na śarīraṃ punaḥ punaḥ ॥ 02 ॥ bahūnāṃ chaiva sattvānāṃ...

muhūrtamapi jīvēchcha naraḥ śuklēna karmaṇā ।na kalpamapi kaṣṭēna lōkadvayavirōdhinā ॥ 01 ॥ gatē śōkō na kartavyō bhaviṣyaṃ naiva chintayēt ।vartamānēna kālēna vartayanti vichakṣaṇāḥ ॥ 02...

sānandaṃ sadanaṃ sutāstu sudhiyaḥ kāntā priyālāpinīichChāpūrtidhanaṃ svayōṣiti ratiḥ svājñāparāḥ sēvakāḥ ।ātithyaṃ śivapūjanaṃ pratidinaṃ miṣṭānnapānaṃ gṛhēsādhōḥ saṅgamupāsatē cha satataṃ dhanyō gṛhasthāśramaḥ ॥ 01 ॥ ārtēṣu viprēṣu...