PHILOSOPHY/TATTVA

dātṛtvaṃ priyavaktṛtvaṃ dhīratvamuchitajñatā ।abhyāsēna na labhyantē chatvāraḥ sahajā guṇāḥ ॥ 01 ॥ ātmavargaṃ parityajya paravargaṃ samāśrayēt ।svayamēva layaṃ yāti yathā rājānyadharmataḥ ॥ 02 ॥ hastī...
dhanahīnō na hīnaścha dhanikaḥ sa suniśchayaḥ ।vidyāratnēna hīnō yaḥ sa hīnaḥ sarvavastuṣu ॥ 01 ॥ dṛṣṭipūtaṃ nyasētpādaṃ vastrapūtaṃ pibējjalam ।śāstrapūtaṃ vadēdvākyaḥ manaḥpūtaṃ samācharēt ॥ 02...
muktimichChasi chēttāta viṣayānviṣavattyaja ।kṣamārjavadayāśauchaṃ satyaṃ pīyūṣavatpiba ॥ 01 ॥ parasparasya marmāṇi yē bhāṣantē narādhamāḥ ।ta ēva vilayaṃ yānti valmīkōdarasarpavat ॥ 02 ॥ gandhaḥ suvarṇē phalamikṣudaṇḍēnākari...
adhamā dhanamichChanti dhanamānau cha madhyamāḥ ।uttamā mānamichChanti mānō hi mahatāṃ dhanam ॥ 01 ॥ ikṣurāpaḥ payō mūlaṃ tāmbūlaṃ phalamauṣadham ।bhakṣayitvāpi kartavyāḥ snānadānādikāḥ kriyāḥ ॥ 02...
arthanāśaṃ manastāpaṃ gṛhē duścharitāni cha ।vañchanaṃ chāpamānaṃ cha matimānna prakāśayēt ॥ 01 ॥ dhanadhānyaprayōgēṣu vidyāsaṅgrahaṇē tathā ।āhārē vyavahārē cha tyaktalajjaḥ sukhī bhavēt ॥ 02 ॥...
śrutvā dharmaṃ vijānāti śrutvā tyajati durmatim ।śrutvā jñānamavāpnōti śrutvā mōkṣamavāpnuyāt ॥ 01 ॥ pakṣiṇaḥ kākaśchaṇḍālaḥ paśūnāṃ chaiva kukkuraḥ ।munīnāṃ pāpaśchaṇḍālaḥ sarvachāṇḍālanindakaḥ ॥ 02 ॥ bhasmanā...
gururagnirdvijātīnāṃ varṇānāṃ brāhmaṇō guruḥ ।patirēva guruḥ strīṇāṃ sarvasyābhyāgatō guruḥ ॥ 01 ॥ yathā chaturbhiḥ kanakaṃ parīkṣyatēnigharṣaṇachChēdanatāpatāḍanaiḥ ।tathā chaturbhiḥ puruṣaḥ parīkṣyatētyāgēna śīlēna guṇēna karmaṇā ॥ 02...
āyuḥ karma cha vittaṃ cha vidyā nidhanamēva cha ।pañchaitāni hi sṛjyantē garbhasthasyaiva dēhinaḥ ॥ 01 ॥ sādhubhyastē nivartantē putramitrāṇi bāndhavāḥ ।yē cha taiḥ saha gantārastaddharmātsukṛtaṃ...
asya dōṣaḥ kulē nāsti vyādhinā kō na pīḍitaḥ ।vyasanaṃ kēna na prāptaṃ kasya saukhyaṃ nirantaram ॥ 01 ॥ āchāraḥ kulamākhyāti dēśamākhyāti bhāṣaṇam ।sambhramaḥ snēhamākhyāti vapurākhyāti...
anṛtaṃ sāhasaṃ māyā mūrkhatvamatilōbhitā ।aśauchatvaṃ nirdayatvaṃ strīṇāṃ dōṣāḥ svabhāvajāḥ ॥ 01 ॥ bhōjyaṃ bhōjanaśaktiścha ratiśaktirvarāṅganā ।vibhavō dānaśaktiścha nālpasya tapasaḥ phalam ॥ 02 ॥ yasya putrō...