તત્ત્વ શાસ્ત્ર

દાતૃત્વં પ્રિયવક્તૃત્વં ધીરત્વમુચિતજ્ઞતા ।અભ્યાસેન ન લભ્યંતે ચત્વારઃ સહજા ગુણાઃ ॥ 01 ॥ આત્મવર્ગં પરિત્યજ્ય પરવર્ગં સમાશ્રયેત્ ।સ્વયમેવ લયં યાતિ યથા રાજાન્યધર્મતઃ ॥ 02 ॥ હસ્તી...

ધનહીનો ન હીનશ્ચ ધનિકઃ સ સુનિશ્ચયઃ ।વિદ્યારત્નેન હીનો યઃ સ હીનઃ સર્વવસ્તુષુ ॥ 01 ॥ દૃષ્ટિપૂતં ન્યસેત્પાદં વસ્ત્રપૂતં પિબેજ્જલમ્ ।શાસ્ત્રપૂતં વદેદ્વાક્યઃ મનઃપૂતં સમાચરેત્ ॥ 02...

મુક્તિમિચ્છસિ ચેત્તાત વિષયાન્વિષવત્ત્યજ ।ક્ષમાર્જવદયાશૌચં સત્યં પીયૂષવત્પિબ ॥ 01 ॥ પરસ્પરસ્ય મર્માણિ યે ભાષંતે નરાધમાઃ ।ત એવ વિલયં યાંતિ વલ્મીકોદરસર્પવત્ ॥ 02 ॥ ગંધઃ સુવર્ણે ફલમિક્ષુદંડેનાકરિ...

અધમા ધનમિચ્છંતિ ધનમાનૌ ચ મધ્યમાઃ ।ઉત્તમા માનમિચ્છંતિ માનો હિ મહતાં ધનમ્ ॥ 01 ॥ ઇક્ષુરાપઃ પયો મૂલં તાંબૂલં ફલમૌષધમ્ ।ભક્ષયિત્વાપિ કર્તવ્યાઃ સ્નાનદાનાદિકાઃ ક્રિયાઃ ॥ 02...

શ્રુત્વા ધર્મં વિજાનાતિ શ્રુત્વા ત્યજતિ દુર્મતિમ્ ।શ્રુત્વા જ્ઞાનમવાપ્નોતિ શ્રુત્વા મોક્ષમવાપ્નુયાત્ ॥ 01 ॥ પક્ષિણઃ કાકશ્ચંડાલઃ પશૂનાં ચૈવ કુક્કુરઃ ।મુનીનાં પાપશ્ચંડાલઃ સર્વચાંડાલનિંદકઃ ॥ 02 ॥ ભસ્મના...

ગુરુરગ્નિર્દ્વિજાતીનાં વર્ણાનાં બ્રાહ્મણો ગુરુઃ ।પતિરેવ ગુરુઃ સ્ત્રીણાં સર્વસ્યાભ્યાગતો ગુરુઃ ॥ 01 ॥ યથા ચતુર્ભિઃ કનકં પરીક્ષ્યતેનિઘર્ષણચ્છેદનતાપતાડનૈઃ ।તથા ચતુર્ભિઃ પુરુષઃ પરીક્ષ્યતેત્યાગેન શીલેન ગુણેન કર્મણા ॥ 02...

આયુઃ કર્મ ચ વિત્તં ચ વિદ્યા નિધનમેવ ચ ।પંચૈતાનિ હિ સૃજ્યંતે ગર્ભસ્થસ્યૈવ દેહિનઃ ॥ 01 ॥ સાધુભ્યસ્તે નિવર્તંતે પુત્રમિત્રાણિ બાંધવાઃ ।યે ચ તૈઃ સહ ગંતારસ્તદ્ધર્માત્સુકૃતં...

કસ્ય દોષઃ કુલે નાસ્તિ વ્યાધિના કો ન પીડિતઃ ।વ્યસનં કેન ન પ્રાપ્તં કસ્ય સૌખ્યં નિરંતરમ્ ॥ 01 ॥ આચારઃ કુલમાખ્યાતિ દેશમાખ્યાતિ ભાષણમ્ ।સંભ્રમઃ સ્નેહમાખ્યાતિ વપુરાખ્યાતિ...

અનૃતં સાહસં માયા મૂર્ખત્વમતિલોભિતા ।અશૌચત્વં નિર્દયત્વં સ્ત્રીણાં દોષાઃ સ્વભાવજાઃ ॥ 01 ॥ ભોજ્યં ભોજનશક્તિશ્ચ રતિશક્તિર્વરાંગના ।વિભવો દાનશક્તિશ્ચ નાલ્પસ્ય તપસઃ ફલમ્ ॥ 02 ॥ યસ્ય પુત્રો...

પ્રણમ્ય શિરસા વિષ્ણું ત્રૈલોક્યાધિપતિં પ્રભુમ્ ।નાનાશાસ્ત્રોદ્ધૃતં વક્ષ્યે રાજનીતિસમુચ્ચયમ્ ॥ 01 ॥ અધીત્યેદં યથાશાસ્ત્રં નરો જાનાતિ સત્તમઃ ।ધર્મોપદેશવિખ્યાતં કાર્યાકાર્યં શુભાશુભમ્ ॥ 02 ॥ તદહં સંપ્રવક્ષ્યામિ લોકાનાં...